Αποφρακτικός Ειλεός

Τι είναι ο αποφρακτικός ειλεός

Ως “ειλεός” χαρακτηρίζεται η αδυναμία του εντέρου να προωθήσει και να αποβάλλει το περιεχόμενό του για διάστημα μεγαλύτερο των 24 ωρών. Πρακτικά με τη λέξη “έντερο” εννοούμε ολόκληρο το γαστρεντερικό σωλήνα από το στόμα μέχρι το ορθό αλλά συνήθως η έννοια του “ειλεού” αφορά παθήσεις του λεπτού και του παχέος εντέρου. Η πρώτη βασική διάκριση ενός επεισοδίου είναι σε “τέλειο” και “ατελή” ανάλογα με το εάν η απόφραξη είναι πλήρης ή όχι. Η επόμενη διάκριση έχει να κάνει με την εντόπιση του αιτίου στο λεπτό ή στο παχύ έντερο.

Πως εγκαθίσταται ο ειλεός

Το έντερο σταματά να είναι αποτελεσματικό στην προώθηση του περιεχομένου είτε για ανατομικούς είτε για λειτουργικούς λόγους. Το αίτιο είναι ανατομικό όταν σε ένα συγκεκριμένο σημείο εμποδίζεται η ροή των υγρών και των αερίων. Το εμπόδιο μπορεί να βρίσκεται έξω από το έντερο (π.χ. συμφύσεις) στο τοίχωμα του εντέρου (π.χ. όγκος) ή μέσα στον αυλό του εντέρου (π.χ. ξένο σώμα). Λειτουργικά είναι τα αίτια που οδηγούν το έντερο σε αδράνεια χωρίς να υπάρχει μια συγκεκριμένη βλάβη σε αυτό. Ο ειλεός αυτός αναφέρεται και ως “παραλυτικός ειλεός” και το πιο συχνό αίτιό του είναι οι φλεγμονές οργάνων της κοιλιάς (π.χ. σκωληκοειδίτιδα) ή οι χειρουργικές επεμβάσεις στην άμεση μετεγχειρητική περίοδο.

Ποια είναι τα συμπτώματα του ειλεού

Τα πρώτα συμπτώματα του ειλεού εξαρτώνται από το σημείο στο οποίο υπάρχει η απόφραξη, από το εάν η απόφραξη είναι πλήρης αλλά και από το αίτιο που τον προκάλεσε. Συνήθως υπάρχει μετεωρισμός της κοιλιάς (φούσκωμα). Ο ασθενής αισθάνεται ότι δεν μπορεί να αποβάλει τα αέρια και μπορεί να έχει ναυτία και εμέτους. Σε περιπτώσεις απόφραξης του παχέος εντέρου μπορεί να εμφανίζονται “ψευδοδιάρροιες” δηλαδή μικρές διαρροϊκές κενώσεις που σχηματίζονται από όσο περιεχόμενο του εντέρου διαφύγει από το κώλυμα. Ο ασθενής μπορεί να αισθάνεται πόνο και μάλιστα αυτός να έχει τη μορφή κολικού (πόνος που έρχεται σε ώσεις και μετά υποχωρεί). Ανάλογα και με τη βασική αιτία του ειλεού, μπορεί να υπάρχει πυρετός, ή και άλλα συμπτώματα.

Ποια είναι τα συχνότερα αίτια ειλεού

Το συχνότερο αίτιο ειλεού είναι οι συμφύσεις. Οι συμφύσεις είναι ταινίες από συνδετικό ιστό που αναπτύσσονται μέσα στην κοιλιά μετά από χειρουργικές επεμβάσεις ή φλεγμονές. Οι συμφύσεις μπορεί οδηγήσουν ένα τμήμα εντέρου σε στραγγαλισμό και απόφραξη. Άλλα αίτια ειλεού είναι οι κήλες μέσα στις οποίες περισφίγγεται μια έλικα εντέρου, η συστροφή και ο εγκολεασμός του εντέρου και οι όγκοι όπως ο καρκίνος του παχέος εντέρου.

Πόσο επικίνδυνος είναι ένας ειλεός

Κάθε ασθενής με ειλεό πρέπει να νοσηλεύεται και να παρακολουθείται με τη χειρουργική ομάδα σε ετοιμότητα. Αν και ένα σημαντικό ποσοστό περιπτώσεων ειλεού υποχωρεί με συντηρητικά μέτρα, η χειρουργική επέμβαση μπορεί να είναι σωτήρια για τη ζωή του ασθενούς. Η απόφαση εξαρτάται από την εικόνα του ασθενούς, το αίτιο που προκάλεσε τον ειλεό και τα ευρήματα των εργαστηριακών και απεικονιστικών εξετάσεων. Η αντιμετώπιση ενός ασθενούς με ειλεό γίνεται οργανωμένα από ομάδα ιατρών και οι τελικές αποφάσεις για την ανάγκη επέμβασης λαμβάνονται από τον χειρουργό.

Τι εξετάσεις πρέπει να γίνουν σε έναν ασθενή με ειλεό

Στη μελέτη του ασθενούς με ειλεό, ιδιαίτερης σημασίας είναι οι απεικονιστικές εξετάσεις και κυρίως η αξονική τομογραφία της κοιλίας. Σε αυτήν, μπορεί να διαπιστωθεί το σημείο της απόφραξης, πιθανώς το αίτιο του ειλεού αλλά κυρίως, η ανάγκη για χειρουργική επέμβαση. Η αξονική τομογραφία πρέπει να γίνεται νωρίς και πιθανώς να χρειάζεται να επαναληφθεί στη διάρκεια της νοσηλείας του ασθενούς.

Σε ασθενείς με ειλεό παχέος εντέρου, εάν κριθεί ασφαλές, επιχειρείται ενδοσκοπικός έλεγχος ώστε να αποκλεισθεί η πιθανότητα καρκίνου παχέος εντέρου. Αυτή γίνεται πάντα με τις καλύτερες συνθήκες ώστε ο ασθενής να μην πονά, και με την αίθουσα χειρουργείου σε αναμονή σε περίπτωση ρήξης του εντέρου.

Πότε χειρουργείται ο ασθενής με ειλεό;

Ο ασθενής υποβάλλεται σε χειρουργική επέμβαση όταν είναι σαφές ότι ο ειλεός δεν μπορεί να λυθεί με απλά συντηρητικά μέτρα ή όταν διαπιστωθεί ότι το αίτιο του ειλεού είναι απειλητικό για τη ζωή. Η επέμβαση μπορεί να είναι εξαιρετικά επείγουσα ή οι συνθήκες να αφήνουν περιθώρια για καλύτερη ετοιμασία του ασθενούς.

Το είδος της επέμβασης εξαρτάται από το αίτιο του ειλεού αλλά και από την κατάσταση του εντέρου που έχει αποφραχθεί. Εάν το αίτιο είναι μια κακοήθεια (συνήθως του παχέος εντέρου) η επέμβαση πρέπει να είναι και ογκολογική. Δηλαδή, ο καρκίνος πρέπει να αφαιρεθεί αν είναι δυνατό με κάθε κανόνα της χειρουργικής ογκολογίας. Εάν το αίτιο είναι κάτι απλούστερο όπως συμφύσεις ή μια περισφιγμένη κήλη, η επέμβαση διαμορφώνεται αντίστοιχα.

Το τμήμα του εντέρου που έχει αποφραχθεί καθώς και το τμήμα του εντέρου που έχει διαταθεί από την πίεση των αερίων αξιολογείται μέσα στο χειρουργείο. Εάν κριθεί από τον χειρουργό ότι δεν είναι βιώσιμο (δηλαδή υπάρχει κίνδυνος νέκρωσης) μπορεί να χρειασθεί μια επέμβαση στην οποία θα αφαιρεθεί ένα τμήμα του.

Μπορεί ένας αποφρακτικός ειλεός να χειρουργηθεί λαπαροσκοπικά;

Η λαπαροσκοπική χειρουργική μπορεί να βοηθήσει σε κάποιες περιπτώσεις ειλεού. Το πρόβλημα της τεχνικής έγκειται στο γεγονός ότι σε περιπτώσεις ειλεού, το λεπτό ή το παχύ έντερο είναι φουσκωμένο και δεν αφήνει αρκετό χώρο στην κάμερα και τα λαπαροσκοπικά εργαλεία. Όμως, η τοποθέτηση της κάμερας μπορεί να εντοπίσει το πρόβλημα και η τομή που θα γίνει να είναι τελικά μικρότερη και ακριβώς στο στόχο.

Η επέμβαση για ειλεό απαιτεί τη δημιουργία κολοστομίας;

Σε κάποιες περιπτώσεις, ειδικά σε αποφράξεις του παχέος εντέρου, η ποιότητα του εντέρου είναι πολύ κακή. Από τη διάταση που προξενούν τα παγιδευμένα αέρια και υγρά, το τοίχωμα του εντέρου εξασθενεί και μπορεί να είναι έτοιμο να σπάσει. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η αναστόμωση δεν είναι ασφαλής και ο χειρουργός μπορεί να επιλέξει να προστατεύσει τον ασθενή με μια στομία που συνήθως είναι προσωρινή. Στομία μπορεί να χρειασθεί και σε βαριές περιπτώσεις όπου το έντερο έχει ήδη σπάσει λόγω της πίεσης που δέχεται και το περιεχόμενό του έχει λερώσει την κοιλιά. Σε περιβάλλον περιτονίτιδας, είναι συνήθως σοφότερο να κατασκευάσουμε μια προφυλακτική στομία.