Αχαλασία Οισοφάγου

Πού βρίσκεται ο οισοφάγος και ποια είναι η λειτουργία του

Ο οισοφάγος είναι ένας μακρύς μυϊκός σωλήνας που συνδέει το στόμα και τον φάρυγγα με το στομάχι. Τμήμα του οισοφάγου βρίσκεται στον τράχηλο, το μεγαλύτερο μήκος του βαθειά μέσα στο θώρακα και ένα μικρό κομμάτι του βρίσκεται στην κοιλιά. Ο οισοφάγος προωθεί τη μασημένη τροφή προς το στομάχι. Η προώθηση αυτή της τροφής επιτυγχάνεται με τη βαρύτητα αλλά κυρίως με τον περισταλτισμό του οισοφάγου δηλαδή τις κυματοειδείς κινήσεις που σπρώχνουν.

Τι είναι η αχαλασία του οισοφάγου

Η αχαλασία του οισοφάγου είναι μια διαταραχή της κινητικότητας του οργάνου. Συγκεκριμένα, ο οισοφάγος χάνει τα φυσιολογικά περισταλτικά κύματα που προωθούν το φαγητό προς το στομάχι. Επίσης, ο σφικτήρας που βρίσκεται ανάμεσα στον οισοφάγο και το στομάχι βρίσκεται σχεδόν συνέχεια σε σύσπαση. Αποτέλεσμα του συνδυασμού των δύο διαταραχών είναι να γίνεται όλο και πιο δύσκολη η κατάποση των τροφών. Για να είναι σαφής η διάγνωση της αχαλασίας, πρέπει από τον έλεγχο να μην διαπιστωθούν άλλες παθήσεις του οισοφάγο.

Ποια είναι τα συμπτώματα της αχαλασίας

Το κύριο σύμπτωμα της αχαλασίας είναι η συνεχής δυσκολία στην κατάποση. Ο ασθενής βρίσκει όλο και πιο δύσκολο να καταπίνει υγρά και στερεά και βρίσκει έμμεσους τρόπους ώστε να διευκολύνει το φαγητό.

Επειδή οι τροφές παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα στον οισοφάγο, υπάρχουν συχνά επεισόδια αναγωγών (μικροί έμετοι), πόνος και κάψιμο στην περιοχή του στέρνου. Επίσης, λόγω των συχνών αναγωγών που οδηγούν σε εισρόφηση των τροφών προς τον πνεύμονα, μπορεί οι ασθενείς να υποφέρουν από συχνές λιμώξεις του αναπνευστικού. Η χρόνια παραμονή των τροφών και η χαλάρωση του σώματος του οισοφάγου οδηγεί το όργανο σε μεγάλη διάταση. Έτσι ο οισοφάγος από λεπτός και ομοιόμορφος σωλήνας διατείνεται και μοιάζει με έναν άτονο σάκο. Χαρακτηριστικό είναι και πως ο οισοφάγος όταν καταλήγει στην περιοχή που ενώνεται με το στομάχι, στενεύει πολύ ώστε να μοιάζει με ράμφος πουλιού.

Πώς γίνεται η διάγνωση της αχαλασίας

Η διάγνωση επιβεβαιώνεται με μια σειρά απλών εξετάσεων. Απαραίτητη είναι η ενδοσκόπηση (οισοφαγο-γαστροσκόπηση) ώστε να αποκλεισθούν άλλες παθήσεις (οισοφαγίτιδα, καρκίνος, εκκολπώματα). Ακολουθεί μια ακτινολογική εξέταση που ονομάζεται “διάβαση οισοφάγου”. Ο ασθενής πρέπει να καταπιεί ένα υγρό που είναι ορατό στις ακτινογραφίες, ενώ ο ιατρός παρατηρεί το εκμαγείο του οισοφάγου στην ακτινοσκοπική οθόνη. Με αυτήν την εξέταση λαμβάνονται πολλές πληροφορίες και οι εικόνες είναι χαρακτηριστικές της νόσου. Η εξέταση που βάζει την τελική διάγνωση είναι η μανομετρία του οισοφάγου. Πρόκειται για μια ειδική εξέταση όπου καταμετρώνται οι πιέσεις που αναπτύσσονται μέσα στον αυλό του οργάνου. Τα ευρήματα στην αχαλασία είναι χαρακτηριστικά, με το σώμα του οισοφάγου να μην μεταδίδει περισταλτικά κύματα και τον κάτω οισοφαγικό σφικτήρα να μην χαλαρώνει. Η μανομετρία γίνεται μέσω ενός λεπτού σωλήνα που από τη μύτη προωθείται μέχρι το στομάχι.

Μπορεί η αχαλασία να συνοδεύει άλλες σοβαρότερες ασθένειες;

Το αίτιο της αχαλασίας δεν είναι γνωστό αλλά πρόκειται σαφώς για διαταραχή της νεύρωσης του οργάνου. Σε λίγους ασθενείς, πρέπει να γίνει σαφής διάκριση από τον καρκίνο του οισοφάγου και πολύ σπάνια από ειδικές λοιμώξεις που όμως δεν παρατηρούνται στην Ευρώπη (νόσος Chaga). Υπενθυμίζεται ότι η αχαλασία είναι μια σπάνια νόσος. Υπολογίζεται ότι την έχει ένας στους 100,000 ανθρώπους.

Ποια είναι η θεραπεία της αχαλασίας

Αν και έχουν δοκιμασθεί διάφορες θεραπείες, φαίνεται ότι μόνο η χειρουργική προσφέρει καλά και μακροχρόνια αποτελέσματα.

Τα διάφορα φάρμακα που έχουν δοκιμασθεί έχουν πολύ παροδικό αποτέλεσμα και προξενούν σημαντικές παρενέργειες (αναστολείς ασβεστίου και νιτρώδη). Ενδοσκοπικά έχουν δοκιμασθεί οι ενέσεις Botox στον οισοφαγικό σφικτήρα. Η τεχνική έχει προσωρινά μόνο αποτελέσματα (6 μήνες) και δυστυχώς δυσκολεύει πολύ κάθε μελλοντική χειρουργική θεραπεία.

Καλύτερα αποτελέσματα αλλά και πάλι προσωρινά έχουν οι διαστολές του κάτω οισοφαγικού σφικτήρα. Οι διαστολές γίνονται ενδοσκοπικά με τη βοήθεια γαστροσκοπίου και ειδικών σωλήνων.

Οι διαστολές και οι ενέσεις με Botox εφαρμόζονται μόνο σε ασθενείς που λόγω πολλών προβλημάτων υγείας δεν μπορούν να υποβληθούν σε χειρουργική επέμβαση. Πρόκειται για τεχνικές με πολύ προσωρινά αποτελέσματα.

Ποια χειρουργική επέμβαση θεραπεύει την αχαλασία

Η επέμβαση που έχει τα πιο εντυπωσιακά αποτελέσματα στη θεραπεία της αχαλασίας του οισοφάγου είναι η “μυοτομή κατά Heller”. Στην επέμβαση αυτή, ο χειρουργός κόβει τον κατώτερο οισοφαγικό σφικτήρα απελευθερώνοντας τις μεγάλες πιέσεις και αντιστάσεις που συναντούν οι τροφές κατά την κατάποση. Η τομή του τοιχώματος εκτείνεται περίπου 6cm προς τον οισοφάγο και 2cm προς το στομάχι. Με την τεχνική αυτή, το 90% των ασθενών βρίσκει μακροχρόνια ανακούφιση από τα συμπτώματα. Η επέμβαση γίνεται λαπαροσκοπικά και η νοσηλεία διαρκεί 1-2 ημέρες. Ο μετεγχειρητικός πόνος είναι ελάχιστος και η ανάρρωση ταχύτατη.

Η μυοτομή καταργεί τον οισοφαγικό σφικτήρα που έχει όμως και μια αρνητική συνέπεια για τον ασθενή. Τα υγρά του στομάχου μπορούν να παλινδρομούν και να ερεθίζουν τον οισοφάγο. Η λύση σε αυτό το πρόβλημα έρχεται με τη συμπλήρωση της τεχνικής και το τύλιγμα του στομάχου γύρω από τον κατώτερο οισοφάγο. Η τεχνική ονομάζεται θολοπλαστική κατά Dor και συνοδεύει κάθε επέμβαση μυοτομής κατά Heller.

Ποια είναι τα αποτελέσματα της λαπαροσκοπικής μυοτομής

Η επέμβαση Heller-Dor, ανακουφίζει από τη δυσφαγία το 90% των ασθενών. Σε κάποιες περιπτώσεις, μετά από πολλά χρόνια μπορεί να χρειασθούν συμπληρωματικές διαστολές ή και νέα μυοτομή. Παρά την επέμβαση και τη βελτίωση των συμπτωμάτων, οι ασθενείς πρέπει και μετά την επέμβαση να τρώνε με αργό ρυθμό, να μασούν καλά την τροφή τους και να πίνουν αρκετό νερό με το γεύμα. Αποφεύγουν επίσης να τρώνε πριν ξαπλώσουν για να κοιμηθούν. Στους περισσότερους χειρουργημένους ασθενείς χορηγούνται αντιόξινα φάρμακα και συστήνεται να αποφεύγονται ερεθιστικές τροφές και ουσίες.

Κάθε χρόνο, ο οισoφάγος πρέπει να ελέγχεται ακτινοσκοπικά και σε πιο αραιά διαστήματα και ενδοσκοπικά.