Εκκολπωματική Νόσος

Τί είναι τα εκκολπώματα;

Τα εκκολπώματα είναι μικροί σάκκοι που σχηματίζονται στο τοίχωμα του παχέος εντέρου. Στην ουσία είναι προσεκβολή του εσωτερικού χιτώνα (βλεννογόνος) μέσα από τα υπόλοιπα στρώματα του τοιχώματος του εντέρου.

Πως δημιουργούνται τα εκκολπώματα;

Υπεύθυνες για τη δημιουργία των εκκολπωμάτων είναι οι υψηλές πίεσεις που αναπτύσσονται μέσα στον αυλό του εντέρου. Σήμερα γνωρίζουμε ότι το έντερο κάνει έντονους σπασμούς και αυξάνει τις πιέσεις όταν δεν έχει μέσα του αρκετό περιεχόμενο για να προωθήσει. Αυτό συμβαίνει διότι στο δυτικό κόσμο τρώμε όλο και λιγότερα όσπρια, φρούτα και λαχανικά. Οι φυτικές ίνες είναι που δίνουν όγκο στα κόπρανα και εξασφαλίζουν την καλή λειτουργία του εντέρου. Η εκκολπωματική νόσος λοιπόν είναι κυρίως νόσος του δυτικού κόσμου.

Πόσο συχνά είναι τα εκκολπώματα;

Τα εκκολπώματα είναι εξαιρετικά συχνά και ειδικά στην τρίτη ηλικία. Η συχνότητα των εκκολπωμάτων αυξάνει με την ηλικία και υπολογίζεται ότι δύο στους τρεις ανθρώπους άνω των 80 ετών έχουν εκκολπώματα.

Σε ποια σημεία του εντέρου δημιουργούνται τα εκκολπώματα

Εκκολπώματα μπορεί να υπάρχουν σε οποιοδήποτε σημείο του εντέρου. Στις περισσότερες περιπτώσειες, τα εκκολπώματα συγκεντρώνονται στο αριστερό τμήμα του παχέος εντέρου και ειδικά στο σιγμοειδές.
Τα εκκολπώματα που εμφανίζονται στην αρχή του παχέος εντέρου (δεξιό τμήμα) εμφανίζονται σε νεαρότερους ασθενείς και έχουν την τάση να αιμορραγούν συχνότερα.

Τι συμπτώματα έχουν τα εκκολπώματα;

Τις περισσότερες φορές, δεν έχουν κανένα σύμπτωμα και η διάγνωση γίνεται τυχαία κατά τη διάρκεια μιας κολονοσκόπησης. Όταν υπάρχουν συμπτώματα, αυτά συγχέονται πολύ με την εικόνα της χρόνιας δυσκοιλιότητας, του ευερέθιστου εντέρου ή κάποιας αδιευκρίνιστης κολίτιδας. Γενικά η εκκολπωματική νόσος συνδυάζεται με συμπτώματα δυσκολιότητας και πόνους στο αριστερό πλάγιο της κοιλιάς.

Ποιες είναι οι επιπλοκές των εκκολπωμάτων;

Οι επιπλοκές των εκκολπωμάτων είναι κυρίως δύο: η αιμορραγία και η φλεγμονή (εκκολπωματίτιδα). Οι περισσότεροι άνθρωποι με εκκολπώματα δεν θα αντιμετωπίσουν ποτέ επιπλοκές από αυτά. Από την άλλη πλευρά, είναι εντυπωσιακό ότι οι μισοί από τους ανθρώπους που θα νοσηλευθούν για κάποια επιπλοκή των εκκολπωμάτων δεν γνώριζαν καν ότι τα έχουν.

Τι είναι η εκκολπωματίτιδα;

Η εκκολπωματίτιδα είναι φλεγμονή του τοιχώματος του εντέρου που ξεκινά από κάποιο εκκόλπωμα. Ένα εκκόλπωμα φλεγμαίνει συνήθως όταν αποφραχθεί το στόμιό του με συνέπεια να παγιδεύονται κόπρανα και μικρόβια. Η φλεγμονή εκδηλώνεται με πόνο στο αριστερό μέρος της κοιλιάς, πυρετό, δυσκοιλιότητα και πιθανώς μικρή απώλεια αίματος στην κένωση. Η εκκολπωματίτιδα είναι μια κατάσταση για την οποία απαιτείται η συμβουλή του ιατρού και προσεκτική θεραπεία.

Πως γίνεται η διάγνωση της εκκολπωματίτιδας

Η υποψία τίθεται από την κλινική εικόνα του πόνου αριστερά με πυρετό ενώ από τις εξετάσεις υπάρχουν συνήθως αυξημένα λευκά αιμοσφαίρια καθώς και η CRP. Η οριστική διάγνωση τίθεται με αξονική τομογραφία η οποία αναδυκνείει τη φλεγμονή αλλά και την έκταση της βλάβης. Κολονοσκόπηση γίνεται μόνο αφού περάσει η οξεία φάση του επεισοδίου και για να αποκλεισθούν άλλες παθήσεις του εντέρου.

diagnosis of diverticula

Πως μπορεί να εξελιχθεί η εκκολπωματίτιδα

Δεν μπορούμε να προβλέψουμε τη βαρύτητα της επιπλοκής αλλά στις περισσότερες περιπτώσεις αρκεί η χορήγηση αντιβίωσης και ο περιορισμός της τροφής για λίγες ημέρες. Εάν όμως συμβεί διάτρηση του εντέρου, αυτή μπορεί εξελιχθεί σε απόστημα μέσα στην κοιλιά ή γενικευμένη περιτονίτιδα. Στις βαρύτερες μορφές της επιπλοκής μπορεί να απαιτηθούν αρκετές παρεμβάσεις όπως η παροχέτευση ενός αποστήματος υπό αξονικό τομογράφο, η λαπαροσκόπηση με πλύση της κοιλιάς και παροχέτευση και φυσικά η ανοικτή επέμβαση.

Τι συμβαίνει μετά από πολλαπλά επεισόδια φλεγμονών;

Αλλεπάλληλα επεισόδια εκκολπωματίτιδας μπορεί να οδηγήσουν σε σχηματισμό στενώσεων στο έντερο με αποτέλεσμα χρόνια δυσκοιλιότητα ή και επεισόδια ειλεού. Η ανάπτυξη στένωσης συχνά οδηγεί σε χειρουργική επέμβαση καθώς τα συμπτώματα είναι δύσκολο να ελεγχθού. Σε κάποιες περιπτώσεις, έντονες φλεγμονές μπορεί να δημιουργήσουν συρίγγια. Πρόκειται για παθολογικές επικοινωνίες ανάμεσα στο έντερο και την ουροδόχο κύστη ή τον κόλπο. Ειδικά σε γυναίκες με υστερεκτομή η πιθανότητα ανάπτυξης συριγγίων είναι μεγαλύτερη. Αυτές οι επιπλοκές αντιμετωπίζονται σχεδόν πάντα χειρουργικά.

Ποιοι ασθενείς έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο επιπλοκών;

Από μελέτες έχει φανεί ότι ασθενείς που λαμβάνουν αντιφλεγμονώδη φάρμακα, διαβητικοί, ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα και ασθενείς που λαμβάνουν αντιπηκτικά έχουν περισσότερες πιθανότητες να υποστούν επιπλοκές των εκκολπωμάτων.

Τι συμβαίνει με την αιμορραγία από εκκολπώματα;

Τα εκκολπώματα μπορεί να οδηγήσουν τον ασθενή στο νοσοκομείο με αιμορραγία από το ορθό. Οι αιμορραγίες αυτές σπάνια είναι απειλητικές αλλά συχνά απαιτούν μεταγγίσεις. Είναι επίσης συχνό να μην μπορεί να εντοπισθεί η ακριβής πηγή της αιμορραγίας που σημαίνει ότι εάν απαιτηθεί επέμβαση, ο χειρουργός είναι υποχρεωμένος να αφαιρέσει μεγάλο τμήμα του εντέρου.

Πότε χειρουργείται η εκκολπωματική νόσος;

Ο ασθενής με εκκολπώματα οδηγείται στο χειρουργείο όταν υπάρξει μια απειλητική επιπλοκή, όταν λόγω πολλών φλεγμονών υπάρχουν έντονα συμπτώματα δυσκοιλιότητας ή συρίγγια και όταν τα επεισόδια φλεγμονών γίνονται αρκετά συχνά.

Τι είδους επέμβαση πραγματοποιείται;

Στόχος της επέμβασης είτε αυτή είναι επείγουσα είτε προγραμματισμένη είναι η αφαίρεση του τμήματος του εντέρου που πάσχει και έχει τα περισσότερα εκκολπώματα. Το τμήμα αυτό είναι σχεδόν πάντα το σιγμοειδές. Εάν η επέμβαση γίνεται επειγόντως και σε κακές συνθήκες (διάτρηση του εντέρου, περιτονίτιδα) μπορεί να μην είναι ασφαλές να ενωθεί το έντερο και να πρέπει να γίνει προσωρική στομία.

Υπάρχει σχέση ανάμεσα στα εκκολπώματα και τον καρκίνο του παχέος εντέρου;

Όχι. Το μόνο πρόβλημα που δημιουργείται είναι ότι τα συμπτώματα της εκκολπωματικής νόσου μοιάζουν πολύ με αυτά ενός όγκου στο σιγμοειδές. Για την οριστική διάγνωση απαιτείται ο ενδοσκοπικός έλεγχος του εντέρου με λήψη βιοψιών. Σε επείγουσες καταστάσεις, μπορεί να είναι αδύνατο για το χειρουργό να διακρίνει ανάμεσα στην καλοήθη εκκολπωματίτιδα και έναν καρκίνο του εντέρου. Τότε, είναι υποχρεωμένος να αντιμετωπίσει τον ασθενή σαν να είχε μια κακοήθεια. Η απάντηση δίνεται τελικά από την ιστολογική έκθεση του τμήματος του εντέρου που αφαιρείται.

Πως μπορεί κάποιος να προστατευθεί από την εκκολπωματική νόσο

Η μόνη γνωστή και μελετημένη τακτική προστασίας από τα εκκολπώματα αλλά και τις επιπλοκές τους είναι η καταναλωση τροφών πλούσιων σε φυτικές ίνες.

Που εκπαιδεύτηκε ο κος Στάμου στην αντιμετώπιση της εκκολπωματικής νόσου

Ο κος Στάμου ασχολήθηκε ιδιάιτερα με την εκκολπωματική νόσο και την αντιμετώπισή της στο νοσοκομείο York General Hospital. Εκεί εκπόνησε μελέτη επί 266 ασθενών που χειρουργήθηκαν για εκκολπώματα του παχέος εντέρου. Τα αποτελέσματα της μελέτης ανακοινώθηκαν στο 9th International Colorectal Meeting στην Stresa, Italy, στο Association of Coloproctology of Great Britain and Ireland το 2006 στο Edindurg καθώς και στο αντίστοιχο Πανελλήνιο Χειρουργικό Συνέδριο.

Βασικά σημεία της μελέτης ήταν η υπόδειξη ότι μεγαλύτεροι παράγοντες κινδύνου για κατασκευή στομίας ήταν η προχωρημένη ηλικία, τα πολλά συνοδά νοσήματα του ασθενούς αλλά και η επείγουσα επέμβαση. Επίσης ότι ο ένας στους δύο ασθενείς που οδηγείται στο χειρουργείο επειγόντως δεν γνώριζε ότι πάσχει από εκκολπωματική νόσο. Τέλος, αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών από τη νόσο έχουν όσοι πάσχουν από ρευματοειδή αρθρίτιδα αλλά και οι γυναίκες που στο παρελθόν είχαν υποβληθεί σε υστερεκτομή.