Κονδυλώματα

Τα κονδυλώματα είναι μικρά οζίδια που αναπτύσσονται στην περιοχή των γεννητικών οργάνων και γύρω ή και μέσα στον πρωκτό. Σημειώνουμε εδώ ότι ολόκληρη η περιοχή του περινέου και τα έξω γεννητικά όργανα θεωρούνται μια ενιαία ανατομική περιοχή. Πρόκειται για το συχνότερο σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα. Τα κονδυλώματα προκαλούνται από τον ιό HPV και συνήθως από τους τύπους 6 και 11. Ο ιός μεταδίδεται συνήθως κατά τη σεξουαλική επαφή χωρίς όμως για τη μετάδοση να απαιτείται και ολοκληρωμένη διείσδυση. Ο ιός μεταδίδεται εύκολα με την επαφή αλλά μπορεί να περάσουν εβδομάδες ή και μήνες πριν αναπτυχθούν τα κονδυλώματα. Επιπλέον, δεν αναπτύσσουν κονδυλώματα όλοι οι ασθενείς που μολύνονται με αποτέλεσμα κάποιοι φορείς να μεταδίδουν τον ιό χωρίς να το γνωρίζουν. Ο ιός τέλος μπορεί να παραμένει στο δέρμα και να μεταδίδεται ακόμη και μετά την αφαίρεση των βλαβών.

hpv-110913
Κάθε άνθρωπος έχει περισσότερες από 50% πιθανότητες στην ζωή του να έρθει σε επαφή με τον ιό αλλά μόνο οι 2 στους 100 θα αναπτύξουν τελικά κονδυλώματα. Τα κονδυλώματα στην περιοχή του πρωκτού δεν σημαίνουν ότι ο ασθενής είχε πρωκτική επαφή.

Τι συμπτώματα έχουν τα κονδυλώματα;

Τα κονδυλώματα είναι μικρά οζίδια στο χρώμα του δέρματος και μπορεί να είναι μαλακά και εύθρυπτα ή σκληρά στη αφή ανάλογα με το δέρμα της περιοχής. Ο αριθμός, η ακριβής εντόπιση και η έκταση που καταλαμβάνουν ποικίλει από ασθενή σε ασθενή. Δεν υπάρχουν συγκεκριμένα συμπτώματα που να αποδίδονται στα κονδυλώματα εκτός από μικροαιμορραγίες όταν αυτά αναπτύσσονται μέσα στον πρωκτό ή στην ουρήθρα.

Η διάγνωση γίνεται από την κλινική εικόνα και επιβεβαιώνεται από τη βιοψία ενώ οι ασθενείς συνήθως ελέγχονται και για άλλα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα και λοιμώξεις. Συστήνεται επίσης η ενημέρωση και ο έλεγχος των σεξουαλικών συντρόφων.

Ποια είναι η θεραπεία των κονδυλωμάτων;

Υπάρχουν διάφοροι τρόποι να αντιμετωπισθούν τα κονδυλώματα αλλά η πλήρης εκρίζωση της λοίμωξης μπορεί να είναι δύσκολη ή και αδύνατη. Στόχος συνήθως είναι η εξαφάνιση των δερματικών βλαβών η οποία μπορεί να επιτευχθεί με τη χρήση αλοιφών ή με την άμεση καταστροφή τους.

Οι συνήθεις συντηρητικές θεραπείες των κονδυλωμάτων περιλαμβάνουν τρεις ουσίες: την ποδοφυλλίνη, την ιμικιμόδη και την 5-φθοριο-ουρακίλη. Όλες είναι αποτελεσματικές αλλά χρειάζεται προσοχή στην εφαρμογή καθώς είναι αρκετά ερεθιστικές για το δέρμα.

Η καταστροφή των κονδυλωμάτων γίνεται με κρυοθεραπεία, καυτηριασμό με διαθερμία ή laser ή χειρουργική εξαίρεση. Όλες οι παραπάνω τεχνικές είναι ισοδύναμες αν και συχνά χρειάζονται παραπάνω από μία συνεδρίες. Η επιλογή θα γίνει ανάλογα με τις τοπικές συνθήκες και μετά από καλή ενημέρωση του ασθενούς.

Παρά τη θεραπεία, ένας στους τέσσερεις ασθενείς θα έχει ξανά στο μέλλον κονδυλώματα από αναζωπύρωση της λοίμωξης. Σε αυτήν την περίπτωση, η θεραπεία πρέπει να επαναληφθεί. Η πορεία της λοίμωξης μπορεί να ελέγχεται περιοδικά με κυτταρολογική εξέταση του πρωκτού.

Υπάρχει σχέση ανάμεσα στα κονδυλώματα και τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας;

Οι τύποι του ιού που συνήθως προξενούν κονδυλώματα είναι διαφορετικοί από αυτούς που σχετίζονται με τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Ο τύπος λοιπόν του ιού πρέπει να ταυτοποιείται με τεχνικές μοριακής βιολογίας. Πάντως, κάθε γυναίκα με κονδυλώματα πρέπει να ελέγχεται περιοδικά και με Pap test ανάλογα με τις διεθνείς οδηγίες.

Τι είναι η ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία του πρωκτού (Anal Intraepithelial Neoplasia – AIN);

Η ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία του πρωκτού συναντάται όλο και συχνότερα, σχετίζεται με τα οξυτενή κονδυλώματα και μπορεί να αφορά από αόρατες βλάβες έως μικρού ή μεσαίου μεγέθους όγκους. Οι βλάβες αναγνωρίζονται ως καφεοειδείς ή κοκκινωπές περιοχές με ανώμαλα όρια και μερικές φορές με εξέλκωση. Θεωρείται ότι οδηγεί στην ανάπτυξη δυσπλασίας ως ενδιάμεσο στάδιο για την ανάπτυξη ακανθοκυτταρικού καρκίνου του πρωκτού. Η υψηλής δυσπλασίας ΑΙΝ είναι συνώνυμη της νόσου του Bowen ή πρωκτικό ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα in situ. Πρόκειται δηλαδή για το εντελώς αρχώμενο καρκίνο του πρωκτού.

Υπάρχουν παράγοντες κινδύνου ανάπτυξης ΑΙΝ;

Ως βασικός παράγοντας κινδύνου θεωρείται η λοίμωξη με τον ιό HPV ο οποίος αναστέλλει το γονίδιο p53. Από τους διάφορους υποτύπους του ιού, ως πλέον επικίνδυνοι για ανάπτυξη όγκων θεωρούνται οι τύποι 16 και 18. Άλλος παράγοντας κινδύνου είναι η ανοσοκαταστολή κυρίως σε οροθετικούς ασθενείς με HIV και σε ασθενείς που έχουν υποστεί κάποια μεταμόσχευση.

Ποια είναι τα συμπτώματα της ενδοεπιθηλιακής νεοπλασίας του πρωκτού;

Μπορεί να μην υπάρχουν καθόλου συμπτώματα. άλλες φορές και ανάλογα με το μέγεθος της βλάβης μπορεί να υπάρχουν φαγούρα, πόνος και μικροαιμορραγίες.

Πως γίνεται η διάγνωση της ενδοεπιθηλιακής νεοπλασίας του πρωκτού;

Η διάγνωση γίνεται μετά από βιοψία όταν υπάρχουν συμπτώματα και ο ασθενής αναζητήσει ιατρική συμβουλή. Πιο πολλές φορές η διάγνωση γίνεται τυχαία από βιοψίες που στέλνονται για άλλες επεμβάσεις στην περιοχή (αιμορροϊδες, πολύποδες κ.α.)

Υπάρχουν ομάδες υψηλού κινδύνου για την ανάπτυξη καρκίνου του πρωκτού;

Με δεδομένη την εμπειρία από την παρακολούθηση γυναικών με HPV λοίμωξη μέσω διαδοχικών τεστ Παπανικολάου, οι ομάδες υψηλού κινδύνου πιθανώς να ωφεληθούν από ένα αντίστοιχο πρόγραμμα παρακολούθησης. Στις ομάδες αυτές περιλαμβάνονται: φορείς HIV, ανοσοκατασταλμένοι ασθενείς, γυναίκες με γνωστή λοίμωξη HPV στον τράχηλο και ασθενείς με οξυτενή κονδυλώματα. Η παρακολούθηση μπορεί να περιλαμβάνει πρωκτικά επιχρίσματα κατά Παπανικολάου και επί θετικών ευρημάτων, εξέταση υπό αναισθησία (EuA) και πολλαπλές βιοψίες του περιπρωκτικού δέρματος.

Πως αντιμετωπίζεται η νόσος;

Η νόσος αρχικά αντιμετωπίζονταν με εκτεταμένες εκτομές δέρματος σε υγιή όρια μεγαλύτερα του ενός εκατοστού γύρω από τη βλάβη. Η τακτική αυτή όμως συνοδεύτηκε από υψηλά ποσοστά υποτροπής ενώ παράλληλα, υπήρξαν και προβλήματα στενώσεων του πρωκτού. Η τακτική που προτείνεται σήμερα, περιλαμβάνει περιορισμένες εκτομές ή καταστροφή του δέρματος με χρήση laser και διαδοχικές ταχείες βιοψίες για αναγνώριση του ορίου της βλάβης. Οι ασθενείς παρακολουθούνται κάθε 3-6 μήνες καθώς η υποτροπή (ειδικά σε HIV+) είναι πολύ πιθανή.