Γαστρικός Δακτύλιος

Τι είναι ο γαστρικός δακτύλιος;

Η τοποθέτηση γαστρικού δακτυλίου ήταν η πλέον διαδεδομένη επέμβαση κατά της παχυσαρκίας στην Ευρώπη κατά την προηγούμενη δεκαετία. Κατά την επέμβαση, τοποθετείται στην είσοδο του στομάχου και κοντά στον οισοφάγο ένας ρυθμιζόμενος δακτύλιος από σιλικόνη ο οποίος περιορίζει δραστικά την ποσότητα τροφής που μπορεί να δεχθεί το στομάχι.
ethicon-band
Ο δακτύλιος είναι συνδεδεμένος με ένα τύμπανο (port) που εμφυτεύεται στο λίπος της κοιλιάς απ’ όπου ο ιατρός θα ρυθμίζει με εγχύσεις φυσιολογικού ορού την τάση του δακτυλίου. Ο δακτύλιος με αυτόν τον τρόπο προσαρμόζεται με σκοπό να περιορίζει δραστικά τη δυνατότητα προώθησης των τροφών από τον οισοφάγο προς το στομάχι.

Πως επιτυγχάνεται η απώλεια βάρους;

Ο δακτύλιος είναι μια περιοριστική ή ακόμη περισσότερο μια δυσφαγική επέμβαση. Ο χειρουργημένος δεν μπορεί να καταπιεί μεγάλες μπουκιές διότι η κατάποση παρεμποδίζεται από την πίεση που ασκεί ο δακτύλιος. Όμως, υγρές ή μαλακές τροφές διέρχονται με σχετική ευκολία.
band-mechanism-of-action

Πως γίνεται η ρύθμιση του δακτυλίου;

Ο δακτύλιος διαθέτει ένα θάλαμο σιλικόνης που συνδέεται με το τύμπανο (port) και μπορεί να γεμίσει με φυσιολογικό ορό. Οι ρυθμίσεις ξεκινούν ένα μήνα μετά την τοποθέτηση και μπορεί να χρειαστούν μερικές προσπάθειες μέχρι να επιτευχθεί η σωστή ρύθμιση που είναι διαφορετική για κάθε άτομο.

Πως γίνεται η επέμβαση;

Η επέμβαση γίνεται λαπαροσκοπικά. Δηλαδή, με τέσσερις ή πέντε τομές του ενός εκατοστού εισέρχεται στην κοιλιά μία κάμερα και λεπτά εργαλεία. Ο δακτύλιος τοποθετείται σε συγκεκριμένη θέση και το τύμπανο εμφυτεύεται στο λίπος της κοιλιάς. Η θέση όπου τοποθετείται ο δακτύλιος έχει μεταβληθεί αρκετά στην πορεία του χρόνου και με την απόκτηση εμπειρίας. Αρχικά, ο δακτύλιος περιέβαλε το στομάχι αρκετά χαμηλά αφήνοντας ένα μεγάλο γαστρικό θύλακο όπου αποθηκεύονταν η τροφή. Τα κακά αρχικά αποτελέσματα οδήγησαν σε πλήρη αναθεώρηση την τεχνική με τον δακτύλιο να τοποθετείται όλο και πιο κοντά στον οισοφάγο αφήνοντας ελάχιστο στομάχι πάνω από το σημείο σύσφιξης. Σκοπός ήταν η επέμβαση να γίνεται όσο πιο δυσφαγική ώστε να αποθαρρύνονται και τα βουλιμικά επεισόδια.

band-positioning
Η λαπαροσκοπική χειρουργική πλεονεκτεί διότι ο πόνος μετά το χειρουργείο είναι πολύ λιγότερος σε σχέση με την ανοικτή χειρουργική, η κινητοποίηση του ασθενούς γίνεται γρηγορότερα και αποφεύγονται πολλές επιπλοκές που έχουν σχέση με την τομή.
band-in-place
Ειδικά οι παχύσαρκοι ασθενείς που συχνά ταλαιπωρούνται από χρόνια αναπνευστικά και άλλα προβλήματα, αναρρώνουν ταχύτατα σε σχέση με την ανοικτή χειρουργική.

Υπάρχουν επιπλοκές μετά την επέμβαση;

Όλες οι ιατρικές πράξεις συνοδεύονται από κάποιο ποσοστό επιπλοκών. Όταν όμως επιλέγετε μια χειρουργική ομάδα με ικανή εμπειρία και επίσημη εκπαίδευση, πρέπει να γνωρίζετε ότι τα ποσοστά επιπλοκών είναι χαμηλά και σύμφωνα με τη διεθνή εμπειρία. Στην περίπτωση του δακτυλίου, τα ποσοστά άμεσων επιπλοκών είναι εξαιρετικά χαμηλά και μόλις πλησιάζουν το 1%. Η σοβαρότερη άμεση εγχειρητική επιπλοκή αφορά τη δίοδο του δακτυλίου δια του τοιχώματος του στομάχου. Η επιπλοκή αυτή είναι εξαιρετικά σπάνια αλλά οδηγεί σε επανεπέμβαση. Άλλες επιπλοκές μπορεί να αφορούν το αναπνευστικό (λοιμώξεις) οπότε πρέπει με συνέπεια να ακολουθήσετε τις οδηγίες που θα λάβετε. Οι επιπλοκές πάντα θα συμβαίνουν αλλά και πάντα θα αντιμετωπίζονται με επιτυχία όταν υπάρχει καλή συνεργασία με τους ιατρούς.

Τι ποσοστό επιτυχίας έχει ο δακτύλιος παχυσαρκίας;

Παρά τη μεγάλη διάδοση της τεχνικής, το συνολικό ποσοστό επιτυχίας στην απώλεια βάρους είναι μικρό και δεν ξεπερνά το 30-40% σε βάθος πενταετίας. Ο δακτύλιος έχει πλέον περιορισμένες ενδείξεις και οι περισσότεροι χειρουργοί παχυσαρκίας δεν τον συνιστούν. Ο λόγος είναι ότι ο έλεγχος των κιλών είναι δύσκολος και ο στόχος σπάνια επιτυγχάνεται. Επίσης, λόγω προβλημάτων που προκύπτουν με τον χρόνο, πολλές συσκευές πρέπει να αφαιρεθούν. Με την αφαίρεση του δακτυλίου, όποια απώλεια βάρους είχε επιτευχθεί, χάνεται μια και οι περισσότεροι ασθενείς επιστρέφουν σε παλιές συνήθειες κατανάλωσης θερμίδων.

Υπάρχουν επιπλοκές που παρατηρούνται καιρό μετά την τοποθέτηση;

Ο δακτύλιος είναι μια συσκευή. Προβλήματα μπορεί να παρουσιασθούν ακόμη και χρόνια μετά την τοποθέτηση. Τα πιο συχνά προβλήματα αφορούν το port το οποίο μπορεί να χάσει τη σταθερή του θέση και να «γυρίσει», να μολυνθεί ή και απλά να χαλάσει η συνδεσμολογία του. Σε κάθε τέτοια περίπτωση απαιτείται επανατοποθέτηση ή αντικατάσταση του port.

Τι είναι η ολίσθηση του δακτυλίου;

Η ολίσθηση είναι μια απώτερη επιπλοκή της επέμβασης που συνήθως παρατηρείται σε ασθενείς με συχνούς και έντονους εμέτους. Δεν ολισθαίνει ο δακτύλιος αλλά ο θόλος του στομάχου μέσα από τον δακτύλιο. Η επιπλοκή συνοδεύεται από πόνο και συνεχείς εμέτους και απαιτείται η άμεση αποσυμπίεση του δακτυλίου με αφαίρεση του υγρού του ρυθμιζόμενου θαλάμου. Εάν συμβεί ολίσθηση, ο δακτύλιος είναι μάλλον καταδικασμένος και πρέπει να αφαιρεθεί. Η διάγνωση επιβεβαιώνεται με απλή ακτινογραφία ή ακτινογραφία με κατάποση σκιαγραφικής ουσίας (διάβαση με γαστρογραφίνη).
lagb-slippage
Η ολίσθηση επιβεβαιώνεται με μια απλή εξέταση που περιλαμβάνει την ακτινοσκοπική μελέτη ενώ ο ασθενής καταπίνει ένα ακτινοσκιερό υγρό (γαστρογραφίνη). Η διάγνωση γίνεται εύκολα διότι ο δακτύλιος χάνει τη φυσιολογική θέση των 45ο, φαίνεται ολόκληρος σε άμεση προβολή ενώ η γαστρογραφίνη παγιδεύεται στο γαστρικό θύλακο.
band-slippage-type-1
Ανεξάρτητα από τους διαφορετικούς τύπους ολίσθησης που παρουσιάζονται, ο δακτύλιος είναι μάλλον καταδικασμένος.
band-slippage-type2

Τι είναι η είσφρυση του δακτυλίου;

Είσφρυση είναι η είσοδος ενός τμήματος του δακτυλίου στο στομάχι μετά από διάβρωση του τοιχώματος του στομάχου. Συνήθως συμβαίνει καιρό μετά την τοποθέτηση και μπορεί να εκδηλωθεί με πόνο, εμέτους ή και χαμηλή πυρετική κίνηση. Μερικές φορές εκδηλώνεται με μόλυνση του port. Σε κάθε περίπτωση, ο δακτύλιος πρέπει να αφαιρεθεί και αυτό μπορεί να γίνει με συνδυασμένης ενδοσκόπηση και χειρουργική αφαίρεση του port.
band-erosion

Τι είναι η διάταση του οισοφάγου;

Υπάρχουν περιπτώσεις όπου η κακή ρύθμιση του δακτυλίου ή βουλιμικά επεισόδια που συνοδεύονται από εμέτους μπορεί να οδηγήσουν σε σημαντική διάταση του οισοφάγου. Η διάταση παίρνει τη μορφή «ψευδοαχαλασίας» και όταν επιβεβαιωθεί, απαιτείται άμεσα να ανοίξει ο δακτύλιος και στη συνέχεια να αφαιρεθεί. Η επιπλοκή δεν είναι συχνή αλλά πρέπει να αντιμετωπίζεται με μεγάλη σοβαρότητα από τον ασθενή και τον ιατρό.

Υπάρχουν τεχνικά προβλήματα με το δακτύλιο;

Οι δακτύλιοι που κυκλοφορούν στο εμπόριο έρχονται με κάποιου τύπου βιομηχανική εγγύηση αλλά και την αντίστοιχη έγκριση από τον ΕΟΦ ως εμφυτευόμενες συσκευές. Καλό είναι να χρησιμοποιούνται δακτύλιοι από γνωστές εταιρείες διότι πιθανότατα έτσι αποφεύγονται μελλοντικά μηχανικά προβλήματα.
open-band

Πως αφαιρείται ένας δακτύλιος;

Η αφαίρεση του δακτυλίου γίνεται με χειρουργική επέμβαση συνήθως λαπαροσκοπικά. Αν και διαφημίζεται ως εύκολα αναστρέψιμη τεχνική, η αφαίρεσή του μπορεί να αποδειχθεί δύσκολη τεχνικά και πρέπει ο χειρουργός να έχει εμπειρία στη συγκεκριμένη επέμβαση καθώς και να γνωρίζει τους διάφορους τύπους δακτυλίου και τα τεχνικά τους χαρακτηριστικά. Δυστυχώς η επέμβαση είναι πλέον αρκετά συχνή λόγω των αποτυχιών της τεχνικής αλλά και του τεράστιου αριθμού δακτυλίων που τοποθετήθηκαν την τελευταία δεκαετία. Ο κος Στάμου έχει αφαιρέσει πάνω από 30 δακτυλίους όλων των τύπων χωρίς να μετατραπεί ποτέ η επέμβαση σε ανοικτή.

Η αφαίρεση του δακτυλίου μπορεί να συνοδευτεί από άλλη βαριατρική επέμβαση;

Το ερώτημα αυτό δεν έχει απλή απάντηση. Θεωρείται δεδομένο ότι η αφαίρεση του δακτυλίου οδηγεί τον ασθενή στην ανάκτηση του βάρους του. Κατά συνέπεια πάντα πρέπει να εξετάζεται η περίπτωση να μετατραπεί άμεσα η επέμβαση σε επιμήκη γαστρεκτομή ή παράκαμψη. Οι μελέτες έχουν δείξει ότι οι διπλές επεμβάσεις συνοδεύονται από μεγαλύτερο ποσοστό επιπλοκών. Σαν γενική αρχή, όταν η επέμβαση γίνεται σε επείγουσα βάση (π.χ. μεγάλη ολίσθηση) καλό είναι να αποφεύγεται στον ίδιο χρόνο άλλη βαριατρική επέμβαση. Όταν η αφαίρεση γίνεται προγραμματισμένα, μπορεί να συνδυαστεί με άλλη βαριατρική επέμβαση μετά από πολύ καλή συνεννόηση με τον ασθενή. Η επιλογή της νέας επέμβασης απαιτεί πολύ καλή συνεργασία του ιατρού με τον ασθενή και προσεκτική ενημέρωση.

Τι εξετάσεις πρέπει να κάνω πριν την επέμβαση;

Εκτός από τον τυπικό προεγχειρητικό έλεγχο, πριν από κάθε βαριατρική επέμβαση πρέπει να πραγματοποιούνται και ειδικές εξετάσεις που αφορούν την παχυσαρκία αλλά και το στομάχι ως όργανο που θα χειρουργηθεί. Χρειάζεται λοιπόν ανάλογα και με την προτεινόμενη επέμβαση και το ΒΜΙ του ασθενούς να έχουν αξιολογηθεί οι παρακάτω εξετάσεις:

Προεγχειρητικός Έλεγχος για Βαριατρικές Εξετάσεις
Ειδικές απεικονιστικές εξετάσεις
1 Οισοφαγο-γαστροσκόπηση με έλεγχο για H. Pylori
2 Υπερηχογράφημα ήπατος/χοληφόρων/παγκρέατος
Βασικός αιματολογικός έλεγχος
1 Γενική Αίματος
2 Δείκτες αναιμίας: Σίδηρος, Φερριτίνη, Β12, Φυλλικό Οξύ
3 Λιπιδαιμικός Έλεγχος: Χοληστερίνη, HDL, LDL, VLDL, TG
4 Καμπύλη σακχάρου και ινσουλίνης (από 0’ σε 120’ ανά 30’ με 75gr γλυκόζης)
5 Ηλεκτρολύτες: Κ, Na, Ca, Cl, Mg
6 Δείκτες ηπατικής λειτουργίας: SGOT, SGPT, γGt
7 Ολικά Λευκώματα, σφαιρίνες
8 CRP
9 Ορμόνες θυρεοειδούς: T3, T4, TSH
Ειδικές πρόσθετες εξετάσεις
1 Σπιρομέτρηση
2 Μελέτη ύπνου
3 Μέτρηση οστικής πυκνότητας

Τι συμβαίνει πριν το χειρουργείο;

Πριν την επέμβαση θα σας εξετάσουν οι συνεργάτες ιατροί του τμήματος και θα σας ρωτήσουν για το ιατρικό σας ιστορικό. Απαραίτητη είναι η συνέντευξη με τον αναισθησιολόγο ο οποίος μπορεί να ζητήσεις συμπληρωματικές εξετάσεις και τελικά θα δώσει τη γνώμη του για την ασφάλεια της επέμβασης. Επίσης θα σας εξετάσει καρδιολόγος ώστε να διερευνηθεί το αντίστοιχο ιστορικό σας και να ληφθούν ανάλογα μέτρα. Θα χρειασθεί να υπογράψετε τις δηλώσεις συγκατάθεσης στην επέμβαση. Θα πρέπει να έχετε μιλήσει με τον ιατρό για όλες τις λεπτομέρειες που αφορούν την επέμβαση. Θα πρέπει επίσης να έχετε φροντίσει ώστε η υπηρεσία αιμοδοσίας να είναι ενήμερη και να έχετε καλύψει τις απαραίτητες μονάδες αίματος για την επέμβασή σας (εάν σας έχει ζητηθεί).
Για την τοποθέτηση του δακτυλίου δεν απαιτείται ιδιαίτερη προετοιμασία. Από το βράδυ θα είστε τελείως νηστικοί. Μπορεί να χρειασθεί να ξυριστούν οι περιοχές του σώματος όπου θα πραγματοποιηθούν οι τομές. Το βράδυ πριν το χειρουργείο μπορεί να σας ζητηθεί να πάρετε μερικά φάρμακα ώστε να περάσετε ένα ήσυχο βράδυ με καλό ύπνο.
Για όλα τα παραπάνω, ενήμερο θα είναι το νοσηλευτικό προσωπικό όπου και μπορείτε να απευθύνεστε. Ρωτήστε για την ώρα που είναι προγραμματισμένο το χειρουργείο σας. Για αλλαγές θα ενημερωθείτε εγκαίρως. Μερικές φορές υπάρχουν απρόβλεπτες καταστάσεις που δημιουργούν καθυστερήσεις. Παρακαλούμε να δείξετε κατανόηση.
Ενημερώστε το νοσηλευτικό προσωπικό για τα τηλέφωνα επικοινωνίας με τους δικούς σας καθώς και τη σειρά με την οποία θέλετε να ενημερώνονται για την πορεία σας.

Πόσο διαρκεί το χειρουργείο;

Την ημέρα της επέμβασης θα σας παραλάβει ο νοσοκόμος και θα οδηγηθείτε με φορείο στο χώρο του χειρουργείου. Θα φοράτε την ειδική ρόμπα και θα πρέπει να αφήσετε όλα σας τα πράγματα στο θάλαμο ή στους συνοδούς σας. Μην αφήνετε αντικείμενα αξίας στο θάλαμο. Η διάρκεια του χειρουργείου εξαρτάται από πολλούς παράγοντες (π.χ.: παλαιότερες επεμβάσεις, βάρος του ασθενούς κλπ). Θα λείψετε από το κρεβάτι σας συνολικά πολύ περισσότερο χρόνο από τον καθαρό χειρουργικό χρόνο. Στο χώρο του χειρουργείου θα παραμείνετε όσο χρειασθεί ώστε η αναισθησιολογική ομάδα να αποφασίσει ότι είναι ασφαλές να επιστρέψετε στο θάλαμο.
Ο καθαρός εγχειρητικός χρόνος για την τοποθέτηση του δακτυλίου σπάνια ξεπερνά την μία ώρα.

Τι συμβαίνει αμέσως μετά το χειρουργείο;

Στο θάλαμο θα έχετε ορό διότι δεν θα μπορείτε να σιτιστείτε κανονικά αμέσως. Έτσι θα αναπληρώνονται τα υγρά και οι ηλεκτρολύτες του σώματος. Επίσης θα σας χορηγηθεί οξυγόνο. Προφανώς θα αισθάνεστε ελαφριά ζάλη. Αυτό είναι αναμενόμενο.Τα εγχειρητικά τραύματα θα είναι καλυμμένα με αποστειρωμένες γάζες.
Καθημερινώς θα γίνονται πολύ μικρές ενέσεις στο λίπος της κοιλιά σας. Αυτές έχουν σκοπό την αποφυγή των θρομβώσεων του αίματος.
Είναι πιθανό και εφόσον το αποφασίσει ο ιατρός σας να χρειασθεί να μεταγγισθείτε μετά το χειρουργείο.

Θα πονάω μετά το χειρουργείο;

Ο μετεγχειρητικός πόνος έχει βελτιωθεί πολύ τα τελευταία χρόνια με την πρόοδο της αναισθησιολογίας. Η αναλγησία ρυθμίζεται από τον αναισθησιολόγο σύμφωνα με καθορισμένα πρωτόκολλα. Μη διστάσετε εάν πονάτε να το αναφέρετε στο νοσηλευτικό προσωπικό ώστε να ρυθμιστούν αντίστοιχα οι δόσεις των φαρμάκων.
Με τη λαπαροσκοπική χειρουργική, ο πόνος έχει μειωθεί σημαντικά και στόχος είναι οι χειρουργημένοι ασθενείς να μην πονούν καθόλου μετά την επέμβαση.
Στην επέμβαση του δακτυλίου μερικές φορές υπάρχει πόνος ψηλά στην κοιλιά ή στην πλάτη ανάμεσα στις ωμοπλάτες. Αυτό είναι σύνηθες και αντιμετωπίζεται με απλά παυσίπονα.

Πότε μπορώ να σηκωθώ από το κρεβάτι;

Η κινητοποίηση είναι ένα σημαντικό κομμάτι της ανάρρωσής σας. Μπορείτε και πρέπει να σηκωθείτε το ίδιο απόγευμα. Σημαντικό είναι να βρίσκεται κάποιος μαζί σας (νοσηλευτής, συνοδός). Στην αρχή θα αισθανθείτε μικρή ζάλη. Αυτό είναι απόλυτα αναμενόμενο. Πριν κάνετε τα πρώτα βήματα πρέπει να καθίσετε για 10 λεπτά στο κρεβάτι και μετά να επιχειρήσετε να σηκωθείτε. Εάν χρειασθεί, θα σας βοηθούν και οι φυσιοθεραπευτές στην κινητοποίηση αλλά και στην εξάσκηση της αναπνοής ώστε να αποφεύγονται οι λοιμώξεις του αναπνευστικού.
Είναι σημαντικό μόλις αισθανθείτε δυνατοί, να περνάτε αρκετή ώρα περπατώντας και κυρίως εκτός του κρεβατιού.

Πότε θα φάω και θα πιω μετά το χειρουργείο;

Η σίτιση μετά το χειρουργείο είναι σταδιακή. Νερό μπορείτε να πείτε και στο πρώτο 24ωρο εφόσον το επιτρέψει ο ιατρός σας. Η σίτιση στη συνέχεια αποτελείται από υγρά και πολύ μαλακές τροφές για μία περίπου εβδομάδα. Η συνέχεια γίνεται με τη σταδιακή σίτιση με στερεές τροφές. Σαφείς οδηγίες θα λάβετε από την υπεύθυνη διαιτολόγο.
Από το απόγευμα το χειρουργείου μπορείτε εάν θέλετε να μασάτε τσίχλα ή τρίματα πάγου.

Πότε μπορώ να κάνω μπάνιο;

Μετά τις πρώτες δύο ημέρες, το τραύμα δε χρειάζεται ιδιαίτερη φροντίδα. Από την τρίτη ημέρα και μετά μπορείτε να κάνετε μπάνιο αφού συνεννοηθείτε με τον ιατρό σας. Χρησιμοποιείστε άφθονο νερό και απλό σαπούνι.

Πόσο θα παραμείνω στο νοσοκομείο;

Η νοσηλεία διαρκεί συνήθως από 1-2 ημέρες. Θα είστε όμως προετοιμασμένοι και για μακρύτερη νοσηλεία εάν αυτό απαιτηθεί.

Μετά την έξοδο από το νοσοκομείο:

Θα αισθάνεστε φυσιολογική κόπωση για 15 περίπου ημέρες. Φροντίστε να αναπαύεστε συχνά.
Εάν δείτε από το τραύμα να κοκκινίζει ή να βγάζει υγρό, επικοινωνήστε με το Τμήμα ή τον ιατρό σας.
Μπορείτε να οδηγήσετε περίπου μία εβδομάδα μετά την επέμβαση. Όταν μπορέσετε να κάνετε απότομες κινήσεις χωρίς να σας ενοχλεί το τραύμα τότε είστε έτοιμοι για οδήγηση.
Μπορείτε να έχετε σεξουαλικές επαφές εφόσον δεν σας ενοχλεί το χειρουργικό τραύμα.
Μπορείτε να επιστρέψετε στη δουλειά σας σε περίπου δύο εβδομάδες (δουλειά γραφείου) ή πέντε εβδομάδες (χειρωνακτική εργασία). Εάν νοιώθετε άνετα νωρίτερα δοκιμάστε να ξεκινήσετε νωρίτερα.
Ξεκινήστε ελαφριά άσκηση (περπάτημα, κολύμπι) νωρίς μετά το χειρουργείο.
Να αποφεύγετε να σηκώνετε βάρη για τρεις περίπου μήνες.

Πότε θα κόψω τα ράμματα;

Τα ράμματα απορροφώνται από τον οργανισμό αλλά ελέγχονται 6-10 ημέρες μετά την επέμβαση.